Overledenen
Sta stil bij een dierbare die je hebt verloren. Acht kaarten vormen een portret van die persoon en laten zien wat hij of zij je zou kunnen meegeven.
Leg deze kaarten op een rustig moment, met één persoon in gedachten. Typ een vraag met een naam en een aanleiding, bijvoorbeeld 'Wat zou mijn vader me meegeven nu ik ga verhuizen?'. De eerste vier kaarten vormen samen een portret van de overledene; de laatste vier lees je als wat die persoon je zou kunnen meegeven. Neem de tijd voor elke kaart en schrijf op wat je herkent.
Over deze legging
Een legging om stil te staan bij wie je mist
De Overledenen-legging telt acht kaarten en is bedoeld voor een moment waarop je aan iemand denkt die er niet meer is. Een ouder, een partner, een vriendin, een grootvader: die persoon staat centraal, niet een vraag over jouw toekomst. De eerste vier posities heten Overledene, de laatste vier De boodschap. Eerst kijk je naar de persoon, daarna naar wat die je zou kunnen meegeven.
We zeggen er eerlijk bij wat deze legging niet doet. De kaarten worden willekeurig getrokken uit alle 78 kaarten van het deck, en wat er valt, is geen bewezen contact met de overledene. Wat de legging wel doet, is je beelden geven om bij iemand stil te staan: een kaart die je doet denken aan hoe ze lachte, of een kaart die precies benoemt wat je mist. Bij de boodschapkaarten vraag je je af wat zij je zou zeggen, gezien alles wat je van haar weet.
Daarom werkt de legging het best als je de persoon goed voor ogen hebt. Typ een vraag met een naam en een aanleiding erin, zoals 'Wat zou mijn vader me meegeven nu ik ga verhuizen?' of 'Wat mis ik het meest aan oma?'. Hoe concreter de vraag, hoe meer de kaarten met je herinneringen kunnen doen. Een vage vraag levert acht losse kaarten op. Een vraag met een gezicht erbij levert een verhaal op.
Vier kaarten die samen een portret vormen
De posities Overledene - Kaart 1 tot en met Kaart 4 hebben geen aparte betekenis: ze heten hetzelfde. Dat maakt ze niet minder bruikbaar. Samen beschrijven ze de persoon, en je leest ze dus niet als vier losse uitspraken, maar als vier kanten van één mens.
Begin met de vraag welke kaart het meest op hem of haar lijkt. Een hofkaart is meestal het makkelijkste aanknopingspunt. De Pentakels Koning past bij iemand die zorgde door te doen, die het dak repareerde en de rekeningen op tijd betaalde. De Bekers Koningin past bij iemand bij wie je met je verdriet terechtkon. Een kaart uit de grote arcana wijst eerder op een thema dat door een heel leven liep, zoals De Kluizenaar bij iemand die zijn eigen weg ging en weinig mensen nodig had. Een genummerde kaart als de Staven Acht of de Pentakels Drie zegt iets over een gewoonte of een periode: altijd onderweg, altijd samen met anderen aan het werk.
Herken je een kaart niet, laat hem dan even liggen en kom er later op terug. Het portret hoeft niet te kloppen als een pasfoto. Soms valt er een kaart die een kant laat zien die je liever niet benoemt, zoals de Zwaarden Vijf bij iemand met wie het schuurde. Ook die mag er zijn. Wie je mist, was niet alleen lief, en een eerlijk portret maakt het gemis soms juist begrijpelijker.
Waarom de boodschap pas na het portret komt
Posities 5 tot en met 8 heten allemaal De boodschap. Lees ze als wat deze persoon je zou kunnen meegeven, en dan in zijn of haar eigen stem. Juist daarom liggen de portretkaarten ervoor. Lees je eerst de vier boodschapkaarten, dan krijg je algemeen advies dat bij iedereen past. Lees je eerst het portret, dan hoor je de boodschap uitgesproken door iemand die je kent.
Zo kleuren de twee helften elkaar. Dezelfde kaart klinkt anders na een ander portret. Valt in De boodschap de Staven Aas, een kaart van beginnen en iets oppakken, dan klinkt dat na een portret met de Staven Koning als een vader die zei: 'Begin er nou gewoon aan.' Na een portret met de Pentakels Vier, iemand die alles bewaarde en weinig losliet, klinkt dezelfde Staven Aas eerder als iets wat hij zelf nooit durfde en jou misschien wel gunde.
Een toets die helpt: zeg bij elke boodschapkaart in je eigen woorden wat hij betekent, en vraag je af of je die woorden uit de mond van deze persoon kunt horen. Lukt dat, dan heb je een boodschap die bij hem past. Lukt het niet, dan zegt de kaart waarschijnlijk meer over wat jij nu nodig hebt dan over wat hij zou zeggen. Ook dat is waardevol, zolang je weet welke van de twee je aan het lezen bent.
Een voorbeeld: acht kaarten voor een moeder
Stel, je vraag is: 'Wat zou mama me meegeven, nu het eerste jaar zonder haar voorbij is?' Op de vier portretposities vallen de Pentakels Koningin, de Zwaarden Negen, de Staven Drie en de Bekers Zes. Op de vier posities van De boodschap vallen de Zwaarden Vier, De Ster, de Pentakels Acht en de Bekers Drie.
Eerst het portret. Een vrouw die zorgde met haar handen en een warm huis maakte: de Pentakels Koningin. Iemand die 's nachts wakker lag van zorgen om anderen: de Zwaarden Negen. Iemand die vooruitkeek en altijd plannen had voor later: de Staven Drie. En bij wie vroeger, de kindertijd en de oude foto's een vaste plek hadden: de Bekers Zes. Niet elke kaart hoeft raak te zijn, maar samen geven ze haar een gezicht.
De boodschap leest daarna bijna als een gesprek. De Zwaarden Vier vraagt om rust, om even niets op te lossen. De Ster, de kaart van herstel na een klap, zegt dat het licht terugkomt zonder dat je het hoeft te forceren. De Pentakels Acht brengt je terug bij gewone bezigheden, het werk van elke dag, iets met je handen. En de Bekers Drie, drie vrouwen die samen het glas heffen, wijst naar de mensen om je heen.
Rust, hoop, gewoon doorgaan en gezelschap opzoeken. Waarom past dat zo bij dit portret? Een moeder die zelf zoveel piekerde, zou jou juist die rust gunnen.
Als het portret en de boodschap elkaar lijken tegen te spreken
In het voorbeeld zit al een spanning: de Zwaarden Negen in het portret, de Zwaarden Vier in De boodschap. Een piekeraar die rust aanraadt. Dat is geen fout van de kaarten. Twee posities die botsen, wijzen je vaak naar de plek waar het gemis zit: iemand wenst je wat ze zelf niet had, of je hoort een raad die je van haar nooit kreeg. Benoem beide kaarten en kies niet stilletjes de prettigste.
Botsen twee portretkaarten, de Bekers Drie naast De Kluizenaar bijvoorbeeld, dan heb je twee kanten van één mens te pakken: iemand die op verjaardagen het hoogste woord had en thuis het liefst alleen zat. Mensen zijn niet consequent, en wie je mist ook niet.
Het lastigst is het als de laatste kaart de eerste tegenspreekt. Stel: op Overledene - Kaart 1 valt De Keizer, een vader van regels en weinig woorden, en op de achtste kaart, de laatste van De boodschap, valt de Bekers Twee, een kaart van nabijheid en verzoening. Dan ligt er een warmte op tafel die je van hem misschien nooit hoorde. Of hij die werkelijk voelde, kan geen legging je vertellen. Wel kun je je afvragen of je die warmte herkent, in daden in plaats van in woorden, of dat dit de zin is die je zelf nog had willen horen. Allebei zijn eerlijke lezingen. De eerste troost, de tweede laat zien wat er nog openligt.
Een liefdesvraag of een keuze voorleggen aan wie je mist
Wie deze legging deed, typte 5.164 keer een eigen vraag. Waar het onderwerp herkenbaar was, ging 39,8% over liefde en 32,6% over een keuze. Voor een legging over overledenen is dat minder vreemd dan het lijkt, en het verandert hoe je de acht kaarten leest.
Een liefdesvraag kan hier twee kanten op. Gaat hij over de liefde voor de overledene zelf, bijvoorbeeld of hij wist hoeveel je om hem gaf, dan ligt het zwaartepunt bij het portret: herken je jullie band in die vier kaarten? Gaat hij over je eigen liefdesleven, zoals een nieuwe relatie na het verlies van een partner, dan lees je vooral De boodschap. Die kaarten geven geen toestemming en verbieden ook niets. Ze laten zien wat je met je meedraagt als je verdergaat.
Bij een keuze, het ouderlijk huis verkopen of de zaak van je vader voortzetten, is de verleiding groot om De boodschap als ja of nee te lezen. Doe dat niet. De vier kaarten vertellen hoogstens waar deze persoon je aandacht op zou richten. De keuze zelf blijft van jou. Wil je de opties echt naast elkaar zetten, leg dan daarna het beslissingsspel of de pro/contra tarot.
De kaarten vertellen niet waar de overledene nu is
Het is verleidelijk om het portret te lezen als een bericht over waar de overledene nu is of hoe het hem nu vergaat. Valt de Zwaarden Tien of de Bekers Vijf, dan schrik je: heeft hij het zwaar, vindt hij geen rust? Zo werken de kaarten niet. De vier portretposities gaan over de persoon zoals jij hem kende en zoals hij in jouw herinnering voortleeft.
De Bekers Vijf, met drie omgevallen bekers en twee die nog rechtop staan, beschrijft eerder jouw verdriet dan het zijne. De kaart laat het gemis zien en tegelijk wat er nog overeind staat. Iets vergelijkbaars geldt voor De Dood. In het portret benoemt die kaart vaak gewoon wat er gebeurd is: het einde van een leven, en alles wat daarmee veranderde. Het is geen aanwijzing over het overlijden zelf.
Een tweede valkuil zit aan de andere kant: een zware kaart in De boodschap lezen als boosheid of een verwijt van de overledene. De Zwaarden Drie op de zesde positie betekent niet dat hij je iets kwalijk neemt. Het is een kaart van verdriet, en op deze plek zegt hij eerder dat het verdriet er mag zijn dan dat je iets fout hebt gedaan. Lees zware kaarten als iets wat erkend wil worden, niet als een vonnis.
Wanneer je deze acht kaarten beter laat liggen
Vlak na een overlijden is deze legging zelden de goede plek. In de eerste weken is alles rauw, en dan kleurt elke kaart naar wat je op dat moment het hardst voelt. Wacht liever tot je aan iemand kunt denken zonder dat elke gedachte pijn doet, of kies een vast moment: een verjaardag, de sterfdag, een dag waarop je haar extra mist. En als het verdriet zo zwaar blijft dat je dagen erdoor vastlopen, hoef je dat niet alleen te dragen: praat erover met iemand die je vertrouwt, of met je huisarts.
Zoek je bewijs dat de overledene er nog is, dan ga je teleurgesteld weg, want dat belooft deze legging niet. Ook praktische vragen horen hier niet thuis. Bij een erfenis, een testament of onenigheid in de familie over wat er moet gebeuren, helpen een notaris of een goed gesprek meer dan acht kaarten.
Gaat je vraag eigenlijk over jezelf, over wat je nu moet doen en waar je naartoe wilt, dan past de tarot van de ster beter: die heeft posities voor je taken, je moeilijkheden en je doel. Voor een korte blik op verleden, heden en toekomst zijn drie tarotkaarten genoeg. En gaat het om een relatie met iemand die er wel is, dan is tarot relatieadvies de betere keuze.
Veelgestelde vragen over Overledenen
Kan ik met deze legging contact maken met een overledene?
Dat beloven we niet. De acht kaarten worden willekeurig getrokken, en de legging ziet alleen je vraag en de kaarten die vallen. Wat je ermee doet, is wel echt: je neemt de tijd voor iemand en zoekt woorden voor wat je mist. Voelt dat voor jou als contact, dan hoeft niemand je dat gevoel af te pakken. Bewijs is het niet.
Wat typ ik als vraag?
Noem de persoon en de aanleiding. 'Wat zou opa me meegeven nu ik vader word?' werkt beter dan 'Is opa bij me?': met een naam en een moment heb je bij elke kaart iets om aan te toetsen. Een ja-neevraag past slecht bij acht kaarten die samen een verhaal vertellen.
Mag ik de legging vaker doen voor dezelfde persoon?
Ja, maar niet om een beter antwoord te krijgen. Leg je meteen opnieuw omdat de eerste keer tegenviel, dan zoek je een andere uitkomst in plaats van een herinnering. Wat wel kan: de legging op een vaste dag herhalen, zoals de sterfdag, en de kaarten opschrijven. Na een paar jaar zie je dan ook hoe je gemis veranderd is.
Wat als er een kaart valt die me bang maakt, zoals De Toren?
Laat je niet afschrikken door de naam. De Toren in het portret kan staan voor een plotseling verlies of een leven waarin veel ineens anders werd. In De boodschap wijst hij eerder op iets in je eigen leven dat al schuift. Geen enkele kaart is een waarschuwing van de overledene.
De cijfers op deze pagina komen uit Wat 171.438 getypte vragen aan de tarot ons leren, ons eigen onderzoek naar wat bezoekers de kaarten vragen.